Jona

De inhoud van het Bijbelboek Jona is een van de meest bekende verhalen uit de Bijbel. Bijna iedereen heeft wel een gehoord van Jona en de walvis. Jona is een buitengewoon Bijbelboek dat sterk tot onze verbeelding spreekt en volledig afwijkt van alle andere profetische boeken. Hij is de meester van de Houd-God-Veiligclub.

Het is een didactisch profetisch werk dat ons bewust maakt van Gods soevereiniteit. Hij stuurt Jona naar de helse Ninevieten en als hij wegloopt stuurt Hij een heftige storm en allesverslindende zeedieren op hem af. Jahweh is de oppermachtige in dit boek. Hij 'gooit' een stevige wind op de zee (Jn1:4), Hij laat een vis Jona inslikken (1:17) en uitspugen (2:11). Hij laat een wonderboom groeien en roept een zwoele oostenwind (3:6-8). Naast God als hoofdpersoon, spreekt het boek ook over Jona. We zien overduidelijk een contrast tussen beiden. Hoewel Jona ontrouw is aan zijn opdracht, is Jahweh trouw aan zijn verlangen. God is consistent, Jona is inconsistent. Vandaar klinkt meteen voor de lezer in dit Bijbelboek door: 'Wordt niet als deze profeet! Handel niet als Jona!' De lezer wordt daardoor bepaald bij het karakter van God en zijn ongehoorzame dienstknecht en leert de eigen Jona in hemzelf onder de wil van God te plaatsen. Op die wijze kan Jona de Petrus van het Oude Testament worden genoemd.

Orthodoxe joden lezen het boek traditioneel vanaf de zesde eeuw na Christus op de Grote Verzoendag. De jood erkent daarbij dat hijzelf een Jona is die wegloopt voor zijn taak om licht voor de wereld te zijn. Diep in zijn hart zegt hij: 'Jona, dat ben ik'. Net als Jona heeft hij de taak om de boodschap van Jahweh aan de volken te verkondigen. Zo ontstaat er een diepe verbinding tussen het trouwe Israël en Jona die beiden Gods boodschap dienen te verkondigen voor de volken. Vanuit dit perspectief hebben christelijke uitleggers van alom een vooruitwijzing in Jona gezien van de joden die moeilijkheden ermee hebben dat Gods evangelie ook aan de volken verkondigd wordt (vgl. Hd22:21-22).